30-11-10

SLAVERNIJ IN EUROPA

IVDC Ierland

(Dinsdag 23 november 2010)
Interview op Radio1 met de hoofdeconoom van de denktank ITINERA, Ivan Van De Cloot over de Ierse crisis en de Europese context ervan.
(Annelies (Beck?) is de correspondente die net verslag heeft uitgebracht vanuit Dublin.)


X: En wie hier bij ons zit, Ivan Van De Cloot, hoofdeconoom van de denktank ITINERA. Goede morgen mijnheer Van De Cloot. We hoorden het ook Annelies inderdaad zeggen: de bevolking is boos, voelt zich vernederd. Ook de oppositie is boos, ook GROEN dat niet in de oppositie zit, is boos, maar nochtans, wat nu gebeurt, die Europese steun, de tussenkomst van het IMF, dat is toch voor het eigen goed van de Ieren?

IVDC: Dat is toch niet zo heel duidelijk. Ik bedoel, we weten heel goed dat er heel diepe schulden zijn bij de banken en nu moet eigenlijk de Ierse belastingbetaler zijn lot zien verbinden aan die banken.
En dus dat is niet honderd procent logisch dat als de banken grote avonturen maken dat dan daarna de belastingbetaler daarvoor moet opdraaien.

X: Maar natuurlijk, failliete banken dat is ook een ramp voor de Ier toch?

IVDC: Wel, failliete banken, ik bedoel daar wordt altijd een groot verhaal over gemaakt over Lehman Brothers. Het verhaal van Lehman Brothers was: we hadden het geordend moeten liquideren. Het had geen chaos mogen zijn. Maar een bank, banken die niet solvabel zijn die moeten geliquideerd worden. En de gezonde stukken moeten daaruit gehaald worden en verkocht aan andere banken. Dat is de goede manier om met een bankencrisis om te gaan. Zo gebeurt dat ook in de Verenigde Staten. Daar zijn al honderden banken geliquideerd op een geordende wijze.
Wel als je 10 000 banken hebt dan is dat natuurlijk gemakkelijker dan dat je een klein landje bent met drie banken.
En dat is hier fundamenteel het probleem. Maar we moeten goed beseffen dat... wie wordt er eigenlijk gered? Wordt Ierland gered? Wel, dat is toch niet zo 100% duidelijk. Eigenlijk weten we dat degenen die gered worden Duitse, Franse banken zijn...
De Duitse banken alleen hebben voor meer dan 100 miljard belegd in Ierse staatsobligaties.
Ook de Belgische... het Belgische banksysteem hangt voor meer dan 50 miljard af van wat er gebeurt in Ierland en eigenlijk hebben die hogere rentes gekregen. Ze hebben een extra rendement gekregen omdat ze belegd hadden in risicovol papier.
En nu, wanneer dat risico zich materialiseert, dan zou je zeggen” O.K. U wist dat. U heeft een hoger rendement gekregen, nu moet u het verlies nemen...
Nu zegt men neen, het is de Europese belastingbetaler die dat nu moet financieren en de Ierse belastingbetaler moet dat afbetalen aan de rest van Europa.
En dus, een hypothetische schuld in hoofde van banken wordt nu verankerd in hoofde van de Ierse burger.
En dat is waarom heel veel mensen vandaag spreken over de schuldslavernij.
Men heeft virtuele verliezen permanent op een wit papier geschreven en gezegd dit is nu het lot van de Ierse belastingbetaler voor de komende generaties om dat af te betalen, terwijl d’r even goed in een logica van een kapitalistisch systeem... de logica is, als je leningen hebt gegeven als schuldeiser, maar je hebt daar een compensatie voor gekregen ,voor dat risico, wel als dan die schuldeiser niet terugbetaalt, dan moet je zelf ook een stuk verlies nemen.
En dat is de grote discussie van hoe gaan we dat verlies verdelen? Gaat dat 100% in hoofde komen van de Ierse belastingbetaler of gaat dat ook in hoofde van de schuldeisers die een bepaalde verliespositie moeten nemen?

X: Zegt u dan eigenlijk, dit is eigelijk niet de goede oplossing, Europa had dat helemaal niet moeten doen want we weten allemaal dat eigenlijk Ierland een beetje onder druk is gezet om die Europese steun te aanvaarden? Had Europa dat dan beter niet gedaan?

IVDC: Wel, we moeten gewoon niet blind zijn. Ik bedoel, de reden waarom we Griekenland hebben geholpen, dat was niet voor Griekenland. Dat was voor de Europese banken die zo zwaar belegd hebben in Grieks staatspapier.
Voor Franse en Duitse banken, de positie die ze hebben aan zogenaamde PIGS-landen (Portugal, Italië, Ierland, Griekenland en Spanje) die is meer (die positie) dan ze hebben aan kapitaal. Dus, voor hen is het heel essentieel dat nu de belastingbetaler verbonden wordt aan die schuld in plaats van dat ze zelf ook een steentje moeten bijdragen, zoals dat in een normale schuldvereffening gebeurt.
Nu, fundamenteel gaat het natuurlijk over het banksysteem in Ierland en zoals gezegd we hebben daar een probleem van solvabiliteit. De banken zitten eigenlijk vol met rottige kredieten en tot nu toe werd dat een beetje gecamoufleerd omdat de Europese Centrale Bank voor meer dan 130 miljard liquiditeiten had voorzien. Het hek ging helemaal van de dam toen bleek dat ze in Ierland de zogenaamde emergency liquidity arrangement hadden moeten afkondigen. Dat betekent dat de Nationale Ierse Bank voor 20 miljard liquiditeiten moest voorzien aan banken, waarom? Omdat ze al boven de limiet zaten van de Europese Centrale Bank en dat kennen wij in België heel goed, want dat hebben wij met Fortis ook gekend, en dus de nood is heel hoog in het Ierse banksysteem. Maar het antwoord op dergelijke crisis kan niet zijn: we geven gewoon een blanco cheque. En dat is natuurlijk fundamenteel een probleem als we nu gewoon de Europese belastingbetaler zijn lot verbinden aan een probleem in het Ierse banksysteem. Dan geef je eigenlijk het signaal: als er risico’s genomen worden en ze lopen goed af dan is de winst voor de bankaandeelhouder en als ze slecht aflopen dan is er wel een Europese belastingbetaler die de rekening moet oprapen.

X: Dus u zegt eigelijk: er gaat nu zo’n groot besparingsplan komen en dat gaat gevolgen hebben zeker voor de gewone Ier, maar d’r moet ook een plan komen met sancties of gevolgen voor die Ierse banken?

IVDC: Ja, inderdaad dus, en dat is waarom we daar het IMF en de Europese Commissie naartoe hebben gestuurd. Zij moesten ten eerste in een soort wat men noemt een work out, een bank confronteert de schuldeiser met zijn financiële problemen, want dat besef, men zat in een staat van ontkenning, en dus je moet inpraten op de schuldenaar zodat hij beseft dat hij diep in de financiële problemen zit.

X: Die banken wisten dat niet?

IVDC: En nu, ze hebben dat altijd ontkend dat ze een fundamenteel probleem hebben. Ze hebben altijd gezegd: ja, we hebben gewoon een kastekort. Terwijl eigelijk iedereen wist, het gaat niet over die kastekorten. En eenmaal ze dan de staat van ontkenning voorbij zijn, moet er effectief structureel ingegrepen worden. Het is dus ook... dus het is tweezijdig.. het is het banksysteem in Ierland, maar de andere kant, we mogen ook niet helemaal blind zijn, het is ook, het is ook voor de helft het probleem van de Ierse staat zelf die nogal roekeloos haar financiering van haar begroting heeft rondgebracht in die zin van.. het was een zeepbel in Ierland, het banksysteem was een zeepbel, het vastgoed was een zeepbel, en ze hebben... Hun belastingen waren volledig daarop geënt, in die zin dat ze hun belastingen... ze hebben hun inkomstenbelasting verlaagd, hun vennootschapsbelasting verlaagd, allemaal heel stabiele inkomsten, en ze hebben volledig gemikt op registratierechten, op meerwaardebelastingen... Denk aan de Vlaamse overheid die altijd maar tevreden was dat er veel geld binnenkwam omdat het vastgoed in België ook steeg. Wel, dat zijn heel volatiele inkomsten die als de boom eenmaal voorbij is ook helemaal wegvallen, en dan sta je daar natuurlijk zoals we dan zeggen naakt als het getij zakt. Dan sta je daar naakt, want je inkomsten waren heel conjunctuurgevoelig en dus daar is natuurlijk ook een belangrijke verantwoordelijkheid voor de Ierse overheid. Maar de verantwoordelijkheid is toch minstens 50-50 tussen het banksysteem en de Ierse overheid, zou ik zeggen.

X: Ja, natuurlijk dat gaat... De Ierse overheid die moet daar nu ook gevolgen van dragen, u zei het ook al. Ja, Europa komt ook tussenbeide, vooral om Franse en Duitse banken te helpen. Nu, gisteren ook werd bekend dat ons land ook voor 1 miljard steun zal geven. Didier Reynders zei:” We moeten dat ook doen, want ook onze banken KBC, Dexia die hebben daar linken mee. KBC daalde ook al meteen op de beurs. In hoezeer had dat ook een impact kunnen hebben op de banken bij ons?

IVDC: Wel in totaal staan we voor meer dan vierenvijftig miljard open, blootgesteld aan Ierse problemen. In het Verenigd Koninkrijk was dat 150 miljard. Dus als je ziet dat het Verenigd Koninkrijk vandaag Ierland steunt, dan is dat opnieuw niet omdat ze enkel goede intenties.. neen dat is om haar eigen banksysteem, het Engelse banksysteem te beschermen.
En als je dat eigenlijk die orde van grootte vergelijkt... Duitsland, Verenigd Koninkrijk 140 miljard, België 54 miljard. Voor een klein landje als België is dat disproportioneel veel, en dus daar zien we natuurlijk ook een heel belangrijke motivatie om vooral ervoor te zorgen dat die schuldeisers geen verlies moeten nemen op hun portefeuille, dat effectief het lot van de Europese belastingbetaler verbonden wordt aan die schuldproblematiek.
En zo verankeren we die schuld voor de toekomst en dat is de reden waarom heel veel mensen zeggen van ja, dit leidt tot schuldslavernij van een Ierse bevolking die... O.K. je hebt die regering verkozen en die regering heeft risico’s genomen, maar als burger ben je daar 100% verantwoordelijk voor.
De Ierse regering heeft natuurlijk heel duidelijk een nogal niet kosjer spel gespeeld. Ze hebben zo lang mogelijk het probleem zitten uitstellen omdat ze tussentijdse verkiezingen wilden, en dan konden ze de rotte appel doorschuiven naar de volgende regering, zodat die moest gaan aankondigen:”Sorry, we zitten in een diep probleem en we moeten nu de belastingen gaan verhogen en de uitgaven gaan verlagen.”
Fundamenteel zien we in Europa dat de dominostenen aan het vallen zijn: we hebben Griekenland gehad, we hebben Ierland nu gehad. Natuurlijk, de financiële markten die werken zo, die zijn reflexmatig. O.K. we hebben Griekenland, Ierland en wie is het volgende in de rij?

X: Portugal zegt iedereen.

IVDC: En dan zitten we te kijken naar Portugal en Spanje en Italië, en opnieuw zitten we daar in een staat van ontkenning. Men heeft altijd heel goede redenen om te zeggen van ja maar dat is anders, this time is different. Dat heeft men ook in Ierland gezegd. En op een bepaald moment gaan we daar toch ook de realiteit onder ogen moeten durven zien, en dan is de discussie opnieuw, hoe gaan we de verhouding doen... belastingbetalers en schuldeisers? Gaan we daar het volledig verschuiven op het hoofd van de belastingbetaler of gaan we ergens, zoals in een normale schuldvereffening alle betrokken partijen mee laten delen?

X: Ja, want als die domino blijft vallen, en het wordt misschien de volgende keer Portugal en misschien dan Spanje... ja, dit is toch onhoudbaar?

IVDC: Wel, dat is het fundamenteel van de muntunie. We zitten met heel exotische landen samen dezelfde munt te delen. Ik wil alleen maar zeggen: we hebben de geschiedenis tegen. Muntunies hebben nooit een lang bestaan gehad. België heeft zelf ook een zelfde munt gedeeld met Frankrijk, Zwitserland, Italië tussen 1870 en 1913.
Er zijn andere voorbeelden van muntunies geweest, die hebben allemaal een heel beperkte periode gehad. En dus, daar wil ik Herman Van Rompuy wel gelijk geven, we zijn eigelijk vandaag aan het vechten, niet voor Ierland, maar voor het voortbestaan van de muntunie.

X: En dat zou wel een goede zaak zijn dat die voort bestaat?

IVDC: Wel, voor België denk ik dat dat redelijk duidelijk is, dat dat een goede zaak is, maar dat we aan het einde van de rit met al de huidige leden van de muntunie aan boord nog zitten, daar durf ik mijn hand toch niet voor in het vuur steken.

De commentaren zijn gesloten.